Op stap in het M HKA: MEER dan 'MONOCULTURE'... (Antwerpen)

Dat ik de afspraak voor de persvoorstelling van 'MONOCULTURE' op een foute dag genoteerd had, zorgde er vanzelfsprekend voor dat ik heel wat deskundige uitleg moest missen, maar leverde mij dan wel het voordeel op dat ik later alle hoekjes van het museum op eigen snelheid kon ontdekken.

Het werd dus zeker niet alleen 'Monoculture', maar een mix van vaste collectiestukken, de boeiende wereld van Nicole Van Goethem, 'Slapend in een andere dimensie' met Basim Magdy, de duistere schimmenwereld van Ekatarina Muromtseva, kunstenaarsboeken van Rein Dufait en Dieter Roth,... en tussendoor nog ander fraais.

M HKA

'Welkom in ons museum, we zijn blij dat u er bent."

Zo begint de kleine museumgids die u bij het begin van de collectiepresentatie kan meenemen.

Het M HKA is de 'formele erfgenaam' van het in 1970 opgerichte ICC (Internationaal Cultureel Centrum) en dankt haar startcollectie aan de Stichting Gordon Matta-Clark.

In 1982 werd door de Vlaamse Overheid beslist tot de oprichting van het M HKA en in 1987 kon het museum in haar eigen gebouwen voor het eerst uitpakken met een tentoonstelling uit die startcollectie.

Sindsdien werd het gebouw stelselmatig uitgebreid in functie van de activiteiten.

Grondplan M HKA

Onze eerste afspraak maken we met de collectiepresentatie.

Belgische en internationale kunstenaars houden er elkaar gezelschap in een sterke mix van iconische werken. Het zijn uiteraard niet de minsten die hier een plek gekregen hebben.

We laten ons in eerste instantie bekoren door de 'pijnlijke' dromen van Jan Fabre, terwijl Jef Geys vanuit de verte in zijn 'zwarte overall' toekijkt. 

Tussen die twee houdt Otobong Nkanga zich perfect staande in een kwetsbare wereld.

Je blik wordt hier aangezogen door verschillende hotspots.

Let maar op de interactie tussen de deuren van Gordon Matta-Clark en Ilya & Emilia Kabakov.

Luc Tuymans schittert met zijn 'Vlaams dorp' en onderzoekt de schraalheid in 'Hotelkamer'.

Michelangelo Pistoletto verruimt met zijn spiegel de blik op de kijker en de omgeving.

Noteer ook Marlene Dumas, Cindy Sherman, Dirk Braekman,... en laat u bij het buitengaan begeleiden door de minimalistische lichtsculptuur van Dan Flavin.

Maar er is meer...

Uit de Permanente Collectie

Jan Fabre, Ik aan het dromen

Op de achtergrond: 

Jef Geys, Zwarte overall

***

De ronde zaal is gereserveerd voor een eerbetoon aan Nicole van Goethem (1941-2000), die voor haar korte tekenfilm 'Een Griekse tragedie' in 1987 (als enige Belgische ooit) een Oscar won.

Beeld uit 'Een Griekse Tragedie'

Nicole van Goethem

In die film toont Van Goethem met zachte humor begrip voor de menselijke zwakheden: drie kariatiden ondersteunen al eeuwenlang een tempel en doen al het mogelijke om het gebouw stabiel te houden, maar de verder afbrokkelende tempel maakt hun werk steeds zinlozer.

Maar haar werk omvatte veel meer dan deze film. We krijgen hier een schitterend overzicht van haar bijzonder geëngageerd tekenwerk in cartoons, ontwerpen voor affiches, e.a.

Nicole van Goethem

Met thema’s als feminisme, activisme, sociale zekerheid, pensioenen en kinderrechten is Van Goethem's maatschappijkritisch en humoristisch werk nog bijzonder hedendaags en actueel. Maar twintig jaar na haar overlijden blijft haar artistieke praktijk onbekend bij het grote publiek. Daar hopen de organisatoren verandering in te brengen.

Overzicht Nicole Van Goethem

in de ronde zaal

***

Welkom in de 'grot van Plato', met dank aan Ekatarina Muromtseva.

"Ekaterina Muromtseva (Moskou, 1990) studeerde filosofie en volgde vervolgens een schilder- en tekenopleiding aan de Rodchenko Art School, waarna ze ook de documentaire richting binnen de fotografie en videokunst doorliep.

De kern van haar oeuvre zijn de schimmen uit het verleden die Muromtseva een plaats tracht te geven in het heden. Ze onderzoekt het donkere verleden van de Sovjetunie om het nieuwe heden van Rusland te belichten.

Ekaterina Muromtseva’s werk Quarter to twelve is een zaalvullende installatie waarin met behulp van projectieapparatuur en gloeilampen tekeningen op transparanten worden geprojecteerd op drie muren. Zo wordt een schaduwtheater gecreëerd met bewegende beelden van een reeks figuren, mechanismen en dieren. De figuren overlappen elkaar of vloeien in elkaar over, en vormen zo een aaneenschakeling van scènes over het leven. De afgebeelde parade is constant in beweging, en cirkelt samen met het sociale ritme en het ritme van de geschiedenis op ‘de muziek van de revolutie’. Doorheen dit alles hoort men als een echo uit het verleden het gedicht De twaalf van de Russische dichter Aleksandr Blok, het eerste Russische literaire werk over de periode na de revoluties in het begin van de twintigste eeuw. Quarter to twelve vertelt over het gevoel van collectieve verwachting en permanente veranderingscyclus. De revolutie verandert van een radicale in een progressieve beweging, en van een postindustriële samenleving gaan we over naar een netwerksamenleving."

(Tekst M HKA)

Art Spotter meets Ekatarina Muromtseva

@ Quarter to Twelve

***

We stappen nu naar het andere uiteinde van het museum voor de presentatie van Bassim Magdy: Slapend in een andere dimensie.

Basim Magdy's veelzijdige praktijk - die zowel video, schilderkunst, fotografie als tekst omvat - presenteert een hallucinant en satirisch universum, waarin noties van het verleden, het heden en de toekomst zich binnen één en hetzelfde gebied bewegen. Zijn voorstellingen van droomscenario's verbeelden alternatieve realiteiten die veelal een reflectie zijn op dogma's en autoritarisme. Met deze eerder bonte buitenwereldse taferelen weerspiegelt Magdy's oeuvre gebeurtenissen en ontwikkelingen in onze eigen wereld, ongeacht of dit nu diplomatieke, burgerlijke, technologische of rituele aangelegenheden zijn. De beelden zijn noch utopisch, noch dystopisch en situeren zich op een of andere manier binnen een meer dubbelzinnig domein. Ze vertellen ons over het letterlijke onvermogen van de menselijke psyche om nieuwe wegen naar de toekomst te openen, waarbij steeds opnieuw dezelfde ideeën en fouten worden herhaald in een banale, maar gewelddadige cyclus van actie en mislukking.

Zijn solotentoonstelling in het M HKA, getiteld Asleep in Another Dimension, beschouwt het menselijk gedrag, in het bijzonder dat van individuen, maar ook van samenlevingen, van binnenuit. De verzameling van werken omvat Magdy's recente film New Acid (2019) als centraal element, samen met twee wandteksten en een selectie van nieuwe en recente schilderijen die een uitbreiding vormen op de ideeën van de film. Dieren die in New Acid voorkomen gaan een abstracte dialoog aan, stellen vragen, reflecteren over hun bestaan en het menselijk gedrag, maar ook over meer intrinsieke kwesties zoals menselijke constructies als racisme, nationalisme en traditie. Voor Magdy staan deze sterke krachten centraal in de tentoonstelling, temidden van een groep figuren die gekenmerkt worden door broosheid en ontgoocheling.

Basim Magdy nodigt je uit voor een samenwerking: transformeer de foto's en video's die je van het werk in deze tentoonstelling maakt. Creëer je eigen verhalen, parodieën, sms-conversaties, vertel hoe het werk aanvoelde, of voeg gewoon filters, stickers of digitale doodles toe.

Klaar? Deel je creaties op Instagram met de hashtag #DearBasim en de vermelding @mhkamuseum en @Basim.Magdy

(Tekst: M HKA)

Bassim Magdy@In Situ ruimte

***

Vlakbij zit ook de thuisbasis van het CKV (Centrum Kunstarchieven Vlaanderen), dat zich toelegt op de zorg voor hedendaagse kunstarchieven in Vlaanderen.

Maar dat is misschien stof voor een toekomstige bijdrage in Waterschoenen.

 

Net voor de trap naar 'Monoculture' werpen we nog een blik op een niet te missen PANAMARENKO.

Op naar 'Monoculture'

"De tentoonstelling MONOCULTURE – Een recent verhaal gaat uit van het idee dat elk begrip van 'multicultuur', een analyse van 'monocultuur' impliceert. Het maatschappelijk concept van monocultuur kan worden gedefinieerd als de homogene uitdrukking van de cultuur van één enkele sociale of etnische groep."

"Het project wil het begrip monocultuur met een open blik benaderen. Veeleer dan een antithese te poneren wil het streven naar een analyse van wat monocultuur is, en dit onderwerp niet alleen vanuit een historisch, sociaal, cultureel en ideologisch perspectief benaderen, maar ook vanuit een filosofisch, linguïstisch en zelfs agrarisch oogpunt."

Monoculture... Afrika

"MONOCULTURE wil verkennende configuraties rond kunst, ideeën en propaganda formuleren. Naast verschillende bestaande voorbeelden van door natiestaten gesanctioneerde officiële cultuur, was een van de meest opvallende historische voorbeelden van ideologische monocultuur binnen het culturele domein de beruchte Entartete Kunst-tentoonstelling die in nazi-Duitsland werd gehouden. Het nazisme stelde de modernistische avant-garde als een aberratie voor en zocht in plaats daarvan naar een resoluut etnocentrische opvatting van de cultuur, geïnspireerd op een Grieks-Romeinse beeldtaal. "

(Tekstfragmenten: M HKA)

Monoculture

Kerry James Marshall, Untitled, 1998-1999

Collectie M HKA

Houtsnede in 12 panelen

Monoculture

Andy Warhol, I Like America and America Likes Me, 1974

VERDEC Collection

Monoculture

Mladen Stililinovic

An Artist Xho Cannot Speak English Is NO Artist, 1992

Courtesy Galerie Martin Janda

MONOCULTURE – Een recent verhaal maakt deel uit van 'Our Many Europes', een project van de confederatie 'L'Internationale', gesubsidieerd door de Europese Unie.

In ons artikel 'Artists in Quarantaine' (Waterschoenen 23 april 2020) kwam de confederatie L'INTERNATIONALE, waarvan M HKA deel uitmaakt reeds ter sprake.

Meer over MONOCULTURE - Een recent verhaal.

TOT 24 JANUARI 2021

***

We gaan nog een verdieping hoger en komen in de cafetaria voorbij de muurschildering die Keith Haring in 1987, vlak voor de opening van het museum maakte.

Keith Haring

Muurschildering Collectie M HKA

***

Nog een verdieping hoger worden we vergast op de kunstenaarsboeken van Rein DUFAIT en Dieter ROTH.

Dit overzicht is nog even verlengd tot 5 november 2020.

INFO

Rein Dufait & Dieter Roth

@ INBOX

***

Lukt het om nog één trapje hoger te komen, dan krijgt u er tot 8 november nog een extraatje bij.

© Kohei Yoshiyuki

CCINQ is een ruimte voor beeldende kunst waar twee individuele kunstenaarspraktijken tegenover elkaar worden gesteld. De toeschouwer wordt direct geconfronteerd met een radicale, strakke en eenvoudige opstelling: een confrontatie die telkens één werk van iedere kunstenaar samenbrengt. Uit dit "duel" ontstaat uitwisseling en actie. Deze twee artistieke standpunten richten zich niet alleen op elkaar, maar laten ook toe dat er een dialoog plaatsvindt.

Kunstenaars:

Shigeko Kubota & Patrick Carpentier

Kohei Yoshiyuki & Nicolas Leroy

***

M HKA

Museum voor Hedendaagse Kunst Antwerpen

Leuvenstraat 32

2000 ANTWERPEN

www.muhka.be

Art Spotter / Waterschoenen

ARTISTS IN QUARANTAINE project door L'Internationale

'Artists in Quarantaine'

online project

De museumconfederatie L'Internationale - waar ook het M HKA deel van uitmaakt - heeft kunstenaars Babi Badalov, Osman Bozkurt, Simnikiwe Buhlungu, Ola Hassanain, Sanja Iveković, Siniša Labrović, Rogelio López Cuenca & Elo Vega, Kate Newby, Daniela Ortiz, Zeyno Pekünlü, Maja Smrekar, Isidoro Valcárcel Medina, Guy Woueté, Akram Zaatari en Paweł Żukowski uitgenodigd om deel te nemen aan een gesprek vanuit hun huidige werk- en leefruimtes, omstandigheden en plaatsen. Hun beschouwingen bieden nieuwe perspectieven op de publieke/private ruimte, solidariteit en kritiek die intrinsiek verbonden zijn met de huidige tijd.

In 1979, op de dag van het bezoek van president Tito aan Zagreb, voerde kunstenaar Sanja Iveković op haar balkon de 18 minuten durende performance Triangle (1979) op. Ze ging naar buiten en begon een boek te lezen, dronk een whisky en maakte gebaren alsof ze aan het masturberen was, totdat een veiligheidsagent verscheen en haar naar binnen stuurde. Hebben dergelijke huiselijke ruimtes nog steeds het potentieel om subversief te zijn en een publieke boodschap uit te dragen, zoals Ivekovic's balkon dat deed in de late jaren 1970?

Sanja Iveković op haar balkon, 1979, performance Triangle

In deze tijd van wereldwijde isolatie hebben de virtuele ruimte en ramen, balkons of gevels van onze huizen de rol en het belang van stadspleinen voor collectieve expressie overgenomen, terwijl ook de grenzen tussen de publieke en private sferen zijn vervaagd. Artists in Quarantaine draagt op bescheiden wijze bij aan het gesprek over de gevolgen van de huidige pandemie, door de communicatiekanalen die de huidige perceptie en consumptie van informatie hebben beïnvloed te heroverwegen en door de potentie van de bestaande ruimtes te herdenken. 

De bijdragen van kunstenaars worden vanaf 21 april online gedeeld via de social media kanalen van L'Internationale, @internationaleonline, en via de websites en social media kanalen van de leden van de confederatie, zoals het M HKA (@mhkamuseum) Gedurende twee maanden worden twee keer per week, elke dinsdag en donderdag, werken van kunstenaars gepubliceerd. Zodra alle werken zijn verschenen, zullen ze samen worden gepubliceerd op het L'Internationale Online platform.

Meer over L'Internationale

L'Internationale confederatie verenigt zeven grote Europese kunstinstellingen: Moderna galerija (MG+MSUM, Ljubljana, Slovenië); Museo Reina Sofía (Madrid, Spanje); MACBA Museu d'Art Contemporani de Barcelona (Spanje); Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen (M HKA, Antwerpen, België); Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (Warschau, Polen), SALT (Istanbul en Ankara, Turkije) en het Van Abbemuseum (VAM, Eindhoven, Nederland), in samenwerking met HDK-Valand Academy (Göteborg, Zweden) en het National College of Art and Design (NCAD, Dublin, Ierland). De confederatie en haar partners werken momenteel in het kader van het project Our Many Europes, dat medegefinancierd wordt door het Creative Europe-programma van de Europese Unie en dat meer dan 40 publieke activiteiten omvat, waaronder tentoonstellingen, workshops en onderzoek.

https://www.instagram.com/internationaleonline/

https://www.internationaleonline.org

Collectiepresentatie XXXII - Persoonlijkheidstest in het M HKA (Antwerpen)

Het M HKA (Museum voor Hedendaagse Kunst Antwerpen) heeft een collectie met zowat 3000 werken van 500 verschillende kunstenaars, van de jaren 60 tot heden.

Bij de oprichting van het museum in 1985 had men geen eigen collectie. Men kon enkel beschikken over de werken van de Stichting Gordon Matta Clark (zie voetnoot *).
Het is dan ook geen toeval dat het museum in 1987 de deuren opende met een tentoonstelling over Gordon Matta Clark.

In de loop der jaren is de collectie aangegroeid dankzij aankopen, schenkingen, bruiklenen,... en werd de museumruimte uitgebreid.
Een permanente tentoonstelling van de complete collectie is niettemin onmogelijk. Dus wordt telkens geopteerd voor tijdelijke keuzes.
De huidige tentoonstelling is de voorzichtige aanloop naar de grote zomertentoonstelling, een 'Persoonlijkheidstest' als 'een moedwillig onsystematisch begin van de inspanning om een beeld te scheppen' van wat er gedurende de voorbije 25 jaar verzameld is en schetst dan ook een heel divers beeld in een sobere accrochage met zowel nationale als internationale kunstenaars.

Enkele tips moeten volstaan om U tot een echte wandeling door deze tentoonstelling te bewegen.
We nemen U eerst mee naar het einde van de tentoonstellingszalen, waar we met de installatie 'Uitzicht' van Suchan KINOSHITA en de gigantische etswand 'Nevada' van Fred BERVOETS meteen bij het nekvel gegrepen worden.

 

  

Suchan Kinoshita, Uitzicht, 2002, Collectie M HKA

 

Fred Bervoets, Nevada, 1989, Courtesy De Zwarte Panter en

de Vrienden van het M HKA 

 

De installatie 'Uitzicht' bestaat uit twee simpele leunstoelen en een stuk vasttapijt, maar betrekt tegelijk ook de binnen- en buitenruimte van het museum in het verhaal. De bezoeker kan deel uitmaken van het kunstwerk door in één van de zetels te gaan zitten met uitzicht op de Scheldekaai. Tegelijk keert hij/zij echter het museum de rug toe.

 

'Nevada' is ontstaan naar aanleiding van een bezoek in 1989 van de (nochtans honkvaste) Fred Bervoets aan zijn collega-kunstenaar Albert Szukalski in de Nevadawoestijn (Death Valley). Het geheel is een mengvorm van schilderen en etsen. 

  

Tegenover 'Nevada' hangt het indrukwekkende, maar vertederende 'Nadezhda' van Konstantin ZVEZDOCHTOV dat in 2003 speciaal voor deze wand ontworpen werd. Initieel was het als muurschildering bedacht, maar om praktische redenen koost de kunstenaar voor deze uitvoering. Een kindje (zijn dochter) ligt te slapen onder een gigantisch deken.

 

Nadia Naveau, Mr. Bunnykins Autumn Days, 2008 -2012,

Collectie M HKA / Schenking Vrienden van het M HKA vzw 

 

 

De keramieksculptuur van Nadia NAVEAU stelt een boomhut voor met bovenop een konijn in scoutsuniform, een gehavend porseleinen beeldje uit de jaren '30 (de mascotte van de scouts). Dit is tegelijk schattig en krachtig werk.

 

 Bernd Lohaus, Installatie Paper Art, Dominikanerker Maastricht, 1987

Courtesy Bernd Lohaus Stichting

 

 Hier manifesteert zich een andere Bernd LOHAUS dan die van de 'stoere' balken en de touwen. Een doorgang is ontoegankelijk gemaakt met repen bruine papiertape. Toch krijg je nog een doorkijk via de horizontale openingen.

De installatie zweeft tussen een krachtig signaal en een frêle constructie.

De opstelling roept ook een zeker gevoel van nutteloosheid op, vermits je er op alle manieren langs kan.

Narcisse Tordoir, Zonder Titel, 1985

Collectie M HKA / Vlaamse Gemeenschap 

 

Narcisse TORDOIR creëerde hier één van zijn 'ruimtelijke' wandinstallaties met kleine paneeltjes (40 x 40 cm) in een beperkt kleurenpalet en telkens voorzien van één motief of symbool, ontleend aan voorwerpen uit zijn omgeing.

 

 Wolfgang Laib, Blütenstaub von Hasselnuss, 1987

Collectie M HKA / Vlaamse Gemeenschap

 

 Na zijn studies geneeskunde hing Wolfgang LAIB meteen zijn doktersjas aan de haak om zich volop als kunstenaar terug te trekken. Hij begon met het geduldig verzamelen van pollen in de omgeving van zijn atelier. Via een intensief proces van reiniging, filtering wordt deze basisstof uiteindelijk als een soort mat via een zeef over de vloer verspreid. Puurheid en integriteit van de uiterlijke verschijningsvorm zijn de uiteindelijke basisbegrippen.

 

Ik denk hier plots weer aan Oscar Van den Boogaard, wiens roman 'De heerlijkheid van Julia' (die in het Pajottenland speelt)  voor een deel het gevolg is van zijn toevallige ontmoeting met het 'gele stuifmeel' van Laib als kunstobject.

 

 

 Er is ook nog werk van Richard Artschwager, Daniël Buren, Dan Flavin, Marek Chlanda, Leo Copers, Daniël Dewaele, Ilya Kabakov, Raoul De Keyser, Philippe Van Snick, Michelangelo Pistoletto, Mark Manders, e.a. ...

 

 

* Gordon Matta Clarck (1943 - 1978)

 

Met een opleding tot architect was hij goed geplaatst voor zijn artistiek-architecturale ingrepen in meestal leegstaande gebouwen. In 1974 zaagde hij een huis vertikaal middendoor. Later zaagde hij stukken uit vloeren en plafonds en boorde zich zo een weg doorheen alle verdiepingen van een gebouw. In 1977 deed hij op die manier een ingreep in Antwerpen. Een jaar later hadden de vrienden van de toen net overleden kunstenaar een Stichting in het leven geroepen om het gebouw van de sloophamer te redden door het een bestemming als Museum voor Hedendaagse Kunst te geven. (Matta-Clark had het door hem bewerkte pand de naam 'Office baroque' gegeven als eerbetoon aan Rubens - 1977 was trouwens het Rubensjaar). Zowat tweehonderd werken waren door internationaal erkende kunstenaars aan de Stichting afgestaan. Het gebouw werd toch afgebroken, maar de collectie werd beheerd door Flor Bex, die de eerste conservator van het MUHKA zou worden. Het was dan ook geen toeval dat het nieuwe museum in 1987 opende met een tentoonstelling over Gordon Matta-Clark.

 

 

Tot 21 april 2012

in het

M HKA

Leuvenstraat 32

2000 ANTWERPEN

 

Di - Woe en Vr - Za - Zo: 11 - 18 uur

Do: 11 - 21 uur

 

www.muhka.be

 

© Artspotter voor WATERSCHOENEN

 

Tot 19 mei kunst U ook naar de tentoonstelling 'OPTIMUNDUS' van Jos De Gruyter en Harald Theys.