KASTEEL VAN GAASBEEK weer even open vóór de restauratie

Het is zo ver! De poorten van het kasteel zwaaien open. 

We hebben zo'n vermoeden dat u ondertussen elke vierkante millimeter van uw huis wel kent. Elk spleetje. Elk mankementje. Misschien beginnen de vier muren u zelfs langzaam te besluipen. Hoog tijd om uw kot eens in te ruilen... voor een kasteel!  

Wij zijn ongelofelijk blij u (opnieuw) te mogen verwelkomen en u een voorlopig laatste keer te laten genieten van het kasteel waarin – heel even nog – alles is zoals het was. Eind augustus sluiten wij immers de deuren voor een grondige restauratiecampagne om pas in 2023 opnieuw te openen. Hoog tijd om dit uitzonderlijke erfgoed met een laatste bezoek te vereren!

Uw bezoek zal er een beetje anders uitzien dan in normale omstandigheden door enkele nodige ingrepen om uw veiligheid te garanderen. De voorzorgsmaatregelen en alle praktische informatie omtrent uw bezoek kan u hier raadplegen. 

Aangepaste openingsuren

Maandag: Gesloten

Dinsdag: Gesloten

Woensdag - Zondag: Open van 10.00 - 18.00u.

Open op feestdagen.

*

Haal een frisse neus in de Museumtuin

Ook de Museumtuin, met een indrukwekkend overzicht van traditionele en vaak uiterst zeldzame fruit- en groentesoorten, opent de deuren opnieuw voor bezoekers. Bewonder ingenieuze snoeivormen en slenter door de vroegbarokke, ommuurde 'Franse' tuin met panoramisch uitzicht op het kasteel. 

Praktische info / 20.05.2020 t.e.m. 31.10.2020

Gesloten op maandag & dinsdag, open op feestdagen.

Verplichte reservatie via 02 531 01 30 of bezoek.gaasbeek@vlaanderen.be.  

*

Geef ons eens een belletje

Staat u te popelen om het kasteel en de Museumtuin te bezoeken?  Fantastisch, vereer ons eerst even met een belletje en laat ons weten wanneer u komt! Reserveren kan via het nummer 02 531 01 30. op de volgende tijdstippen:

Maandag – vrijdag: 9.00 – 16.00 u.

Zaterdag: 9.00 – 12.00 u.

Voor zij die die niet graag bellen: reserveren kan ook per mail via bezoek.gaasbeek@vlaanderen.be. 

www.kasteelvangaasbeek.be

MEETING BRUEGEL BOOK / GOD IS A CHILD - HONORE D'O in het Kasteel van Gaasbeek

Enkele dagen geleden namen we U mee naar het Kasteel van Gaasbeek.

In het artkel 'Feast of Fools' van 20 april 2019 kreeg U een beeld van de uitgangspunten en de opzet van de tentoonstelling waarin Pieter Bruegel de Oude geconfronteerd wordt met werk van moderne en hedendaagse kunstenaars.

Op het einde van die bespreking kwamen we uiteindelijk terecht in het appartement van Marie Peyrat, de Markiezin van Gaasbeek. Daar heeft Honoré d'O gekozen voor een onverwachte en 'ongewone' bijdrage in het project Feast of Fools.

Nu is 'ongewoon' niet ongewoon voor een kunstenaar als Honoré d'O, maar 'ongewoon' is bij hem alvast synoniem voor weldoordacht. Hij wil de kijker een stramien bieden, maar hem of haar geenszins iets opdringen.
Je krijgt beelden aangeboden...

Op de nachttafel van Marie Peyrat staat het boek van Honoré d'O

en hier en daar hangen schermen met fragmenten uit het boek

Naar aanleiding van de 450e verjaardag van Bruegels dood besloot Honoré d’O voor de tentoonstelling ‘Feast of Fools. Bruegel Rediscovered’ in het Kasteel van Gaasbeek op het nachtkastje van Markiezin Visconti een boek met verbanden te leggen. 

Daarvoor ging hij op reis: niet alleen naar het 'Kasteel aan de Rand van een Meer' van Ambrogio Lorenzetti in Siena, of naar de grote overzichtstentoonstelling van Pieter Bruegel in Wenen en die van Adriaen Brouwer in Oudenaarde (Honoré d'O komt oorspronkelijk zelf uit Oudenaarde) te gaan kijken, maar ook om te reizen in zijn werk en archief, en om aan de hand van drie grote kunstenaars uit de geschiedenis een tentoonstelling in een boek te maken. Wat deze kunstenaars bindt, is hun nadrukkelijke aandacht voor de reële mens waarin we onszelf herkennen. 

Curator Luk Lambrecht beschrijft in de inleiding van het boek de link tussen 'de valleien van Gaasbeek, de Vlaamse Ardennen, het bekoorlijke op een steile helling pronkende Siena'.

'Bruegel, Brouwer, Lorenzetti en d'O zijn kunstenaars die niet in één land wonen, niet in één taal spreken, maar zich de torens van Babel, Oudenaarde en Siena inbeelden als bakens om hun beelden in alle uithoeken op te lichten.

'Het boek bevat alleen beelden. Het is een reisverhaal, het is een studieboek. De beelden zijn gekozen en geordend om ze in de eerste plaats één voor één te lezen en ze geleidelijk in groeiende verbanden te zien. De puur visuele taal leeft van onacademische methodes, het onderzoek zoekt vergelijkingen, werpt suggesties, vindt associaties, gebruikt subjectiviteiten, splitst in interpretaties, omarmt symboliek,... en legt, bijna parallel met de academische studie, in zijn helderheid het ‘mythologisch’ denken van het kunstwerk (de kunstenaar) bloot.' 

God is een Kind draagt het masker van de metafoor.

De metafoor voor oneindig onderzoek laat zich alleen als kunstwerk kennen.'

Zelf omschrijft Honoré d'O zijn opzet van dit boek in enkele bladzijden achteraan, om tot de volgende conclusie te komen:

"Thuis is uiteindelijk de plek waar je de verst mogelijke reizen maakt."

Dit boek laat zich beeld per beeld, bladzijde per bladzijde 'lezen', maar met de wetenschappelijke catalogus achteraan kom je nog een heel eind verder.

Honoré d'O met het boek

'Meeting Bruegel Book

GOD IS A CHILD

'In 1961 werd de kunstenaar geboren als Raf Van Ommeslaege en in 1984 opnieuw te Gent als Honoré δ’O. Deze wedergeboorte vindt plaats bij de keuze van zijn kunstenaarsnaam en sluit aan bij zijn opvatting over kunst en leven, die volgens hem verwisselbaar zijn. 

Honoré δ’O rekent af met het statische karakter van kunst. Zijn kunstwerken zijn dynamisch en kennen geen definitieve vorm, ze zijn steeds in beweging. De alledaagse voorwerpen en materialen die hij gebruikt, veranderen, splitsen en vermenigvuldigen voortdurend in een eindeloze verscheidenheid. Daarbij zijn de details zeker zo interessant als het geheel. Op het eerste gezicht lijken zijn installaties immers een ongeordende veelheid van materialen, maar als je beter kijkt, zie je dat ze vol zitten met weloverwogen composities en dat er een geordende chaos zit in de details. Dezelfde elementen komen ook terug in verschillende combinaties. Honoré δ’O’s kunst is niet zwaarwichtig, maar lichtvoetig en speels.'

De 'speelvogel' Honoré d'O gebruikt normaal gezien banale materialen als piepschuim of pvc buizen, maar werkt wel vanuit een kunsthistorisch en intellectueel inzicht.

In Waterschoenen leerden we hem kennen naar aanleiding van zijn tentoonstelling met Manfred Du Schu bij Kristof De Clercq Gallery (21 november 2014), een ontmoeting in Casa Argentaurum (11 februari 2013), de tentoonstelling 'Tegenlicht' in het S.M.A.K. (22 september 2010) en het tentoonstellingsproject 'Façade' in Waregem (Be-Part), Aalst en Middelburg (23 oktober 2012).

In 2005 vertegenwoordigde hij ons land op de Biënnale van Venetië.

Het boek is o.a. te koop in de Kasteelshop

ISBN 9789075679540

24 Euro

© Art Spotter / Waterschoenen

FEAST OF FOOLS - Bruegel herontdekt in het Kasteel van Gaasbeek

450 jaar geleden overleed Pieter Bruegel de Oude en dat zullen we geweten hebben, want tijdens het BREUGELJAAR is Bruegel alomtegenwoordig. Het Pajottenland speelt vanzelfsprekend een belangrijke rol in dit verhaal.

De voorbije jaren nam WATERSCHOENEN U meermaals mee naar het Kasteel van Gaasbeek. Ons laatste verslag dateert van vorig jaar met de tentoonstelling 'VANITY FAIR: Thomas Lerooy / Félicien Rops', waarin U ook links vindt naar vroegere besprekingen en de historiek van dit schitterende oord.

Een paar weken geleden stonden we hier opnieuw voor

FEAST of FOOLS
Bruegel herontdekt

De affiche met het campagnebeeld
van Jean Brusselmans, 'Carnaval', 1952
Mu.ZEE Oostende

Om de originele schilderijen van Pieter Bruegel de Oude te zien, kan je hier in Gaasbeek niet terecht. Zijn werken zijn verspreid over een aantal gerenommeerde museumcollecties, zoals vermeld in de link hierboven.

In zijn tijd en na zijn dood was Pieter Bruegel bekend en beroemd in heel Europa. In de 18e eeuw raakte hij in de vergetelheid, maar in de nadagen van de romantiek werd hij herontdekt en ten onrechte voorgesteld als 'een diep in de Vlaamse klei gewortelde schilder van boerenkermissen, krakende sneeuwlandschappen en eeuwig ruisende korenvelden'.

Op weg naar het Kasteel van Gaasbeek

met Marie Peyrat, de laatste Markiezin

Feast of Fools 

verwijst letterlijk naar de gravure van Bruegel en naar het thema van de tentoonstelling: ‘Keep Calm and Feast On’. Bruegels toespelingen verwijzen, meer in het algemeen, naar menselijke dwaasheden (in de traditie van Lof der zotheid van Erasmus). Het werk van Bruegel is een “feest van misleiding”, met andere woorden: wat je ziet staat open voor zo veel interpretaties dat hele bibliotheken gevuld kunnen worden met mogelijke toespelingen en lezingen. 

Het kasteel en de binnentuin kijken uit 

over het glooiende Pajottenland

In de huidige tentoonstelling wordt gepeild naar de manier waarop Vlaamse, Belgische en internationale kunstenaars tijdens het interbellum en later hun 'portie Bruegel' in beeld brachten. Met werk van James Ensor, Valerius De Saedeleer, Gustave Van de Woestyne, Jean Brusselmans (wiens schilderij 'Carnaval' uit 1952 overigens als campagnebeeld dienst doet), Constant Permeke, Anto Carte, Otto Dix, August Sander of George Grosz worden doorheen de kasteelzalen belicht, afgewisseld met werk van hedendaagse kunstenaars die op hun beurt en met hun middelen de geest van Bruegel benaderen: van Dirk Braeckman, over Kasper Bosmans, Jimmie Durham, Jan Van Imschoot, Jonathan Paepens, Pascale Martine Tayou of Honoré d'O en talrijke anderen.

Ook Marcel Broodthaers, Mario Merz, Panamarenko en Franz West komen om het hoekje kijken.

In de keuken van het kasteel wordt U onder de titel 'Feast of Food' vergast op een virtueel 'banket' dat echter in niets gelijkt op eetfestijnen van de oude Bruegel. Met een 3D-bril wordt U ondergedompeld in de 'high-tech agro-industrieën' van de 21e eeuw.

Het Berlijnse theatergezelschap 'Rimini Protokoll' tekent voor deze ironische bijdrage.

De start van de tentoonstelling vlak 

naast de toegangspoort van het kasteel.

Hier worden de 6 leitmotieven in een nu eens intimistische, dan weer wervelende of dreigende beeldorgie voorgesteld.

6 thema’s dienen als leitmotif 

1. Back to the Roots 

Het werk van Pieter Bruegel bevat veel scenes uit het boerenleven. Dit is ontegensprekelijk het bekendste aspect van zijn oeuvre dat helaas vaak gereduceerd wordt tot pure folklore en ‘koekendoos-romantiek’. 

2. Everybody Hurts 

Bruegel was een buitenbeetje. Hij schilderde het dagelijkse leven, soms subtiel, andere keren rauw, zonder overbodige details en vaak karikaturaal. ‘Foolishness’ uitte zich op verschillende manieren in zijn werk: mengvormen tussen mens en dier, dwazen en narrenhoedjes, dronkaards, blinden en kreupelen ... maar ook kleinzieligheid, menselijk falen of stompzinnigheid in het algemeen. De weergave van figuren die aan de rand van de samenleving leven en een specifieke interesse in deze marginaliteit is ook zeer duidelijk bij tal van moderne en hedendaagse kunstenaars. 

3. Fifty Shades of White.

Landschapskunst werd pas in de tijd van Bruegel erkend als een ware kunstdiscipline. De tentoonstelling kan daarom niet nalaten dit thema te presenteren op een plek waar het zestiende-eeuwse landschap zichtbaar aanwezig is. Sneeuwlandschappen, met hun verfijnde samenspel van witte tinten, maar ook de emotionele witheid (leegte, onzinnigheid, melancholie, eenzaamheid, stilte) staan hier centraal. 

4. We Are at War 

Geweld, oorlog en dood komen veelvuldig voor in Bruegels werk. Zijn tijd werd gedomineerd door geweld, plagen en epidemieën. Het was tevens een tijd van strijd tussen katholieken en protestanten. Volgens sommige kunstcritici werden de werken van Bruegel tegen het einde van zijn leven grimmiger en cynischer. 

5. In God We Trust (do we?) 

Het Christendom was alomtegenwoordig in de zestiende eeuw. Bruegel en zijn tijdsgenoten groeiden ermee op en kenden de belangrijkste bijbelse verhalen, deze duiken dan ook vaak op in Bruegels oeuvre. 

6. Keep Calm and Feast on 

Sommige werken van Bruegel beelden feesttaferelen uit. Het is vreemd dat juist dit aspect van zijn oeuvre (dat later ‘Bruegeliaans’ werd genoemd) een eigen leven is gaan leiden. In het gehele overzicht van zijn werk is het aantal feestscènes niet alleen beperkt, bovendien ademen ze heel weinig feestvreugde uit.

Enkele beelden uit de tentoonstelling om U op weg te zetten, maar er is natuurlijk veel meer...

Théophile Lybaert, Biddende vrouw (studie voor Oud Vlaanderen)

olieverf op doek, 75,8 x 55,4 cm

Museum voor Schone Kunsten Gent

*

Henri Leys, Wandeling buiten de muren, 1854

Museum voor Schone Kunsten Gent

Gustave van de Woestyne, De papeter, 1911

Gemeentelijk Museum Gevaert - Minne

Le paon de Gaasbeek, 2019, een extraatje van 

Emmanuelle Quertain

tegenover haar versie van 'La chûte d'Icare' (waarin de geest

van David Hockney meespeelt)

Music Maestro Please

Wannes Van de Velde

George Grosz, Blinde kreupele, 1923

aquarel en houtskool op papier, 58,4 x 47 cm

Galerie Ronny Van De Velde, Antwerpen / Knokke

Valerius De Saedeleer, Sneeuw in Vlaanderen,

Koninklijke Musea voor Schone Kunsten,

Antwerpen

Jonathan Paepens toont met 

'as white disappearing into' (2019)

zijn visie op

 'De val van Icarus'

Jonathan Paepens kreeg in 2018 de Publieksprijs in de tentoonstelling 'COMING PEOPLE' in het S.M.A.K.

Het laatste thema van de tentoonstelling komt aan bod in het appartement van Marie Peyrat.

In de Rode kamer onderzoekt James ENSOR 'De zeven hoofdzonden' en Jean BRUSSELMANS laat de menselijke driften los in 'Carnaval'.

Het leitmotief 'In God we trust (do we?) wordt op scherp gesteld.

Jean Brusselmans, Carnaval, 1952

ontmoet

James Ensor

Nog één deur openen en we staan in de slaapkamer van Marie Peyrat, waar Honoré d'O de grenzen tussen schuld en onschuld opheft. 'God is a child' dient zich aan als een speels, maar diepgravend onderzoek in de geschiedenis, de kunstgeschiedenis, de menselijke relaties. Het boek is een reis in beelden, in gedachten, in herinneringen en legt verbanden tussen Ambrogio Lorenzetti, Pieter Bruegel, Adriaan Brouwer en Honoré d'O, tussen Siena, Wenen en Oudenaarde...

Honoré d'O zorgt op het einde van het parcours 

voor bed- en beeldlectuur in de slaapkamer

van Marie Peyrat

Over Honoré d'O en zijn boek(Meeting Bruegel Book - God is a child) maken we over enkele dagen nog een aparte bijdrage.

*

Kasteel van Gaasbeek breekt uit zijn muren

In de expo 'Feast of Fools. Bruegel herontdekt' prikkelt het Kasteel van Gaasbeek de bezoeker om de neus ook buiten de kasteelpoort te steken. Niet enkel in de binnentuin, de Museumtuin en het park, maar ook in de lokale omgeving valt deze keer kunst te ontdekken.

Zo ging de Nederlandse kunstenaar BART LODEWIJKS de boer op in Lennik. Deze kunstenaar strijkt ergens neer na lange, verkennende wandelingen, en gaat aan de slag met een stevige liniaal en een doos krijt. De interactie met buurtbewoners die toevallig zijn pad kruisen, leidt regelmatig tot meer persoonlijk contact. Het hele proces, zowel de sociale context van wie hij ontmoet, als het tekenproces zelf, documenteert hij in tekst, foto en film. Je kunt het werk van LODEWIJKS gaan verkennen op het kruispunt van de Rooststraat en de Kleine en Grote Vijverselenweg in Lennik.

Bart Lodewijks, GAASBEEK DRAWINGS - viersprong Rooststraat, 

kleine- en grote Vijverselenweg, Lennik (2019)

KASPER BOSMANS transformeert in de ommuurde Franse tuin de traditionele bloemenpatronen tot motieven van flessen en borden. Een alledaagse beeldtaal infiltreert in de hoofse Franse tuin en alludeert fleurig op de alliantie tussen kunst, mythe en toerisme. 

Kasper Bosmans, Pick-Nick in Botanique (Fox + Crane), 

Feast of Fools. Bruegel herontdekt t, Kasteel van Gaasbeek 

(2019) foto: Dirk Pauwels

In de binnentuin van het kasteel treffen we de ‘struikelsteen’ van JIMMIE DURHAM, die in kleiner formaat herinnert aan de grote rots in Bruegels Kruisdraging. Dixit Jimmie Durham: ‘Mensen struikelen en vallen soms. Wanneer ze dat het minst verwachten. Soms ligt een voorwerp op het pad naar de toekomst of naar de keuken of ... soms kan een kleine steen in je schoen blijven hangen. Dan moet je stoppen met wat je wou doen en je bezighouden met het ”nu”.’ Durham haalt hier ook de woorden van Patrice Lumumba, de eerste in 1960 democratisch verkozen premier van de Republiek Congo, die de weg vrijmaakte voor de onafhankelijkheid van Congo. Op de komende editie van de Biënnale van Venetië krijgt JIMMIE DURHAM (78) de Gouden Leeuw. Dat is een prijs voor zijn hele oeuvre.

Jimmie Durham, A ROCK IN THE ROAD (2019),

installation view, 

Feast of Fools. Bruegel herontdekt 

Kasteel van Gaasbeek (2019), 

foto: Dirk Pauwels

Ten slotte staat in deze binnentuin ook een tafel die ontworpen werd door de Italiaanse kunstenaar MARIO MERZ. Voor zijn deelname aan de Gentse extra muros expo Chambre d’Amis op uitnodiging van Jan Hoet, ontwierp Merz in 1986 deze tafel. Net als bij veel van zijn andere werken maakte hij gebruik van contrasterende materialen: het gladde, fragiele oppervlak van het glazen blad combineerde hij met het ruwe en massieve uitzicht van natuursteen. De tafel is sinds het midden van de jaren zeventig een vaak terugkerend beeldmotief in het oeuvre van Merz en staat symbool voor de ordening en groei van het universum en nodigt tegelijk ook uit om plaats te nemen, tot menselijke interactie. De link met Bruegels Boerenbruiloft is niet ver weg.

Mario Merz, Installatie ‘Chambres d’Amis’ (1986), 

collection Stedelijk Museum voor Actuele Kunst, S.M.A.K. Gent,

installation view, Feast of Fools. Bruegel herontdekt 

(2019), 

foto: Dirk Pauwels

En er is meer, veel meer...

Feast of Fools vraagt om een rustige ontdekking

Kasteel van Gaasbeek

Kasteelstraat 49

1750 LENNIK (Gaasbeek)

www.kasteelvangaasbeek.be

Openingsuren:

Dagelijks van 10 tot 18 uur (laatste bezoek om 17 uur)

maandag gesloten, open op feestdagen 

© Art Spotter / Waterschoenen

RUBENS en ERWIN OLAF in Kasteel van GAASBEEK

Het Kasteel van Gaasbeek trekt, na de succesvolle voorjaarsexpo Vanity Fair met werk van Thomas Lerooy en Félicien Rops, de vanitas-lijn door. Niets vergankelijker dan het leven. Dat wist ook de Vlaamse barokschilder Pieter Paul Rubens (1577-1640). Hij liet zijn cruciale wensen en belangen over zijn leven voor en na zijn dood minutieus vastleggen.

In dit project staan twee topstukken uit het kasteelarchief in de kijker: het huwelijkscontract en het laatste testament van Rubens. Storytelling agency Shaved Monkey creëerde speciaal voor deze tentoonstelling ‘De geheime kluis van Rubens’. Dit multimediale project brengt beide uitzonderlijke manuscripten tot leven. Details uit de sleuteldocumenten worden uitvergroot en zorgen voor een bijzondere, audiovisuele ervaring. De bezoeker krijgt een unieke inkijk in het persoonlijke leven van de grote Vlaamse meester.

P.P. Rubens

Uittreksel testament van Rubens, 1640, 

Kasteel van Gaasbeek, 

©Foto Lukas - Art in Flanders VZW (www.lukasweb.be)

*

EXPO Exquisite Corpses 

Erwin Olafs hommage aan Egmond

Herneming van de tentoonstelling uit 2012, die we toen uitvoerig op WATERSCHOENEN bespraken.

De dood was alomtegenwoordig in de geschiedenis van het Kasteel van Gaasbeek. Maar de een zijn dood was de ander zijn brood. Het kasteel herrees telkens als een feniks uit zijn as. Deze vanitas of vergankelijkheid van het leven op het kasteel werd in 2012 door de Nederlandse meesterfotograaf Erwin Olaf (°1959) treffend in beeld gebracht. Hij maakte foto’s geïnspireerd op het schilderij ‘De laatste hulde aan de graven van Egmond en Hoorn’ (1851) van Louis Gallait, dat de overleden graaf van Egmond (1522-1568), een van de meest markante voormalige kasteelbewoners, in beeld brengt.

Speciaal voor dit vanitas-jaar herneemt het Kasteel van Gaasbeek deze expositie. De monumentale foto’s tonen de entourage van Egmond en de Brabantse adel die hem een laatste groet brengt. Olaf voegde enkele opvallende vrouwelijke figuren toe, met een knipoog naar markiezin Arconati Visconti, de laatste eigenares van het kasteel. Daarnaast integreerde hij in het hoofdtafereel en de afgeleide portretten Belgische mode (met accessoires van o.a. Delvaux, Ann Demeulemeester, Jean-Paul Knott, Jean-Paul Lespagnard, Elvis Pompilio, Kaat Tilley, Dries Van Noten, Wouters & Hendrix, ...). Kers op de taart is de monumentale foto van een ‘echte’ vanitas, opgebouwd rond het hart van Egmond, dat bewaard wordt in een loden doosje.

Op 

Praktische informatie / van zondag 1 juli tot en met zondag 26 augustus 2018, dagelijks open van 10 tot 18 u. (laatste toegang om 17 u.), maandag gesloten, open op feestdagen. Tickets kosten € 12,

Erwin Olaf, Exquisite Corpses, Interpretatie Johanna, 

dochter van de graaf van Egmond, 2012, 

in opdracht van het Kasteel van Gaasbeek

VANITY FAIR: Thomas LEROOY en Félicien ROPS in Kasteel Gaasbeek

Wanneer ik op 31 maart 2018 door de dreef naar het kasteel van Gaasbeek wandel, denk ik terug aan een bezoek van bijna 7 jaar geleden voor de tentoonstelling 'Sleeping Beauties'.

Op 30 september 2011 opende de bespreking van de tentoonstelling in WATERSCHOENEN met onderstaande tekst:

"Het huidige uitzicht en de inrichting van dit schitterende lustoord is vooral te danken aan de van oorsprong Franse Marie Peyrat (1840-1923), die door haar huwelijk met Giammartino Arconati Visconti in 1873 de enige echte Markiezin van Gaasbeek werd. Toen haar man een goeie twee jaar later overleed, bleef ze bovendien achter als een steenrijke, niet al te bedroefde weduwe.

Naast paleizen en villa's in Italië werd het kasteel van Gaasbeek haar optrekje waar ze het liefst van al vertoefde. Met een ongelooflijke gretigheid en dito kapitaal liet ze dit kasteel restaureren en herinrichten.

Hoe dan ook is het resultaat meer dan ooit een prachtig kader. Marie Peyrat schonk het in 1921 aan de Belgische Staat. Sinds 1980 is het beheer in handen van de Vlaamse Gemeenschap, die er op een meer dan voortreffelijke wijze zorg voor draagt.

Het domein met wandelpark, bos en kasteel is een groene, historische en artistieke publiekstrekker op een boogscheut van Brussel."

Later konden we met WATERSCHOENEN ook nog verslag uitbrengen van andere tentoonstellingsprojecten:

'Sehnsucht - Een onstilbaar verlangen'

'Erwin Olaf . Exquisite Corpses'

'Sam Dillemans . Authors'

'Once upon a castle'

Op 1 april is het kasteel van Gaasbeek weer uit zijn winterslaap ontwaakt. Tot 4 november kunnen bezoekers in groten getale toestromen. Tijdens de voorbije wintersluiting zijn opnieuw volop plannen uitgewerkt voor tentoonstellingen en activiteiten.

Reeds in 2008, met het project 'Markiezin zkt. Kunst' werd gekozen voor de integratie van hedendaagse kunst in het historische kader van deze opmerkelijke site.

Vanaf 2011 werd met 'Sleeping Beauties' die wisselwerking volop uitgespeeld.

Met de tentoonstelling 'VANITY FAIR' (i.s.m. het Ropsmuseum) start het seizoen 2018 in het teken van VANITAS.

(De titel verwijst ook naar de gelijknamige roman van William TACKERAY.)

Tijdens de zomermaanden volgt dan een herneming van Erwin OLAF's 'Exquisite Corpses' uit 2012 en vanaf september komt Cindy WRIGHT langs met haar fotorealistische schilderijen waarin verval en vergankelijkheid een leidmotief zijn.

Maar nu is het dus tijd voor de confrontatie tussen Thomas LEROOY (°1981) en Félicien ROPS (1833-1898) of hoe gelijklopende thema's en visies behandeld worden door een kunstenaar uit de 21e en een andere uit de 19de eeuw.

.

Thomas Lerooy, Over and over, 2009

Buiten, links van de toegangsdeur, confronteert Lerooy ons in 'Over and over' al met zijn beeldende ideeënwereld. in de bovenstaande sculptuur bundelt hij een hopeloos gevecht tussen kracht en passiviteit. Beeldhouwkunst met klassieke middelen (brons) in eigenzinnige combinaties... dat is het handelsmerk van Thomas Lerooy. Maar ook zijn (in wezen) sculpturale tekeningen vormen een onbetwistbaar onderdeel van zijn oeuvre.

Voor een hedendaagse kunstenaar, die vertrouwd is met de strakke 'white cube' van de galerie of het museum, is de confrontatie met een drukke, historisch geïnspireerde ruimte zoals dit kasteel zeker geen evidente opdracht.

Thomas LEROOY heeft zich in de opeenvolgende zalen niettemin op meesterlijke wijze van zijn taak gekweten. 

De BEZOEKERSGIDS bij deze tentoonstelling begeleidt u op uw wandeling door de talloze kamers.

Eenmaal binnen maakt Thomas Lerooy zich meester van de ruimte, zonder evenwel de omgeving of het werk van zijn 'compagnon de route Rops' uit het oog te verliezen.

De kleine, maar sublieme werken van Rops vormen soms letterlijk en figuurlijk de achtergrond voor de meestal centraal geplaatste sculpturen of gekleurde 'tekeningen' van Lerooy. Een andere keer lijken de rollen omgekeerd en trekt Lerooy zich terug in een hoekje van de kamer. Uiteindelijk fungeren ze als gelijkwaardige gesprekspartners.

Het referentiekader waarbinnen de beide heren werken, wordt al snel duidelijk. Net zoals Rops durft Lerooy zonder schroom roeren in de poel van decadentie en tegengestelde waarden binnen het menselijk bestaan. Begrippen als hypocrisie, opportunisme, vluchtigheid, wedergeboorte, schone schijn, verval, provocatie,... zijn nooit ver weg.

Natuurlijk leggen ze elk hun eigen klemtonen.

Félicien Rops, L'appel aux masses

Voor Thomas Lerooy is de uitvoering van zijn sculpturen in traditionele materialen (brons) van het allergrootste belang, al vraagt de toeschouwer zich meer dan eens af of daar nu een echte gele bal op de vensterbank ligt of wat doet die emmer met 'kleiafval' en een palmboompje (Phoenix, 2017) daar in die donkere hoek naast de vitrines met etsen van Rops staat te doen.

In de galerijzaal ('2' in de bezoekersgids) zorgt Thomas Lerooy met 'Embrace' (2015) via deconstructie en herpositionering van twee lichamen voor een nieuwe verbondenheid, een 'innige acrobatische omhelzing', die door schijnbaar echte (blauwe en gele) plakband benadrukt wordt. 

Aandacht voor detail toont zich ook in de manier waarop hij zijn werk met de omgeving laat dialogeren door te spelen met corresponderende hoogte van de onderste sokkel en de centrale opstelling in de ruimte. 

Thomas Lerooy, Speaking in Tongues, 2014

Ook in de Egmondkamer maakt Thomas Lerooy optimaal gebruik van de omgeving voor de presentatie van zijn sculptuur 'Speaking in Tongues' (2014). Ook hier vloeien de niveaus in elkaar over en laat hij het spaarzame tegenlicht meespelen.

Een klassiek-Griekse, naakte jongeman waaruit talloze flessen met een vreemde substantie (of zijn het 'sensuele tongen') groeien, lijkt ook hier weer te verwijzen naar wegvloeiende kracht die tot passiviteit leidt.

Ik denk onvermijdelijk aan Dali's 'Venus van Milo' met de laden of het met pijlen doorboorde lichaam van Sint-Sebastiaan. Dat laatste thema komt overigens later nog aan bod in de gedeconstrueerde sculptuur 'St.-Sebastiaan. Falling apart together' (2011).

In de volgende kamer toont Lerooy een zeer grote tekening: 'Odalisk' (2016). Daarmee voert hij een dialoog tussen sculptuur en tekening. In een mix van traditionele teken- en schildertechnieken zet hij een klassiek thema binnen de kunst neer. In de uitwerking toont hij zijn gigantische stielkennis in functie van een doorgedreven fantasie en oog voor symboliek.

Hij tekent nooit op nieuw papier, maar steeds op bladen die al een leven achter de rug hebben en brengt die hier als een puzzel samen tot een groter geheel.

Thomas Lerooy, Odalisk, 2016

Maar neem nu eerst de tijd voor een aantal grafische werken van Rops in een klein kabinet. Wij lieten ons vooral verleiden door 'La mort qui danse' en 'Les cousines de la colonelle'.

Félicien Rops, Les cousines de la colonelle

Wij gaan nu het hoekje om (letterlijk dan). Verlies in het gangetje het campagnebeeld van deze tentoonstelling 'Vanity fair' door Thomas Lerooy niet uit het oog.

Thomas Lerooy, Mother and Child, 2011

Met de grote 'gespleten' dubbelsculptuur 'Mother and Child' (2011) centraal voor het bed in de Gotische kamer levert Lerooy alweer een beladen beeld af. Uit de gespleten moederfiguur, waarvan de twee delen toch nog verbonden zijn, strekken zich armen uit die ballonnen vasthouden. Deze letterlijke kruising tussen een piëta en een Christusbeeld belichaamt tegelijk de drang naar een kind en de wederzijdse angst elkaar ooit te moeten loslaten.

De 'Etude pour la tentation' van Rops op de schouwmantel is het 'stoute' antwoord van Rops. Een wulpse naakte vrouw is in de plaats van Christus aan het kruis genageld.

In de volgende kamer legt de sculptuur 'Obelrisk' (2007) het verband met de witte obelisk (symbool van macht) op de tafel.De opeengestapelde hoofden van Romeinse generaals, filosofen en kunstenaars wiens invloed verdwenen in de plooien van de geschiedenis. Ze zijn veroordeeld tot elkaar, oor tegen oor.Hun macht en invloed is onbestaande. Op de top van deze 'Obelrisk' ligt een toefje slagroom... of is het toch gewoon vogelpoep...(?)

Volop tijd voor Félicien Rops in de archiefzaal. In de archiefkasten kunt u perfect inzoomen op de kleine, perfect uitgewerkte prenten van de Meester uit Namen. Neem nu 'La sieste' dat, op de naakte dame na, helemaal de sfeer van deze archiefzaal ademt.

Schijnbaar achteloos vergeten in een hoek staat 'een emmer met kleiresten' uit het atelier van Thomas Lerooy. We vernoemden het reeds eerder. 'Phoenix' (2017) is een bronzen sculptuur. Uit de atelierresten groeit straks weer nieuw werk. Het palmboompje is daar alvast de voorbode van.

En dan ligt daar op de vensterbank dat bronzen vogeltje in die plat geknepen gele bal. 'Fall for gravity' (2017) is eens te meer een bedrieglijk echte bronzen sculptuur.

Thomas Lerooy, Fall for gravity, 2017

Maar onze wandeling is nog lang niet rond.

In de volgende kamer voert Thomas Lerooy zijn indrukwekkende serie 'putti' op. Ze dragen de voornamen van bekende Belgische kunstenaars en presenteren zich als provocerende (b)engeltjes. René, James of Marcel voelen zich ongetwijfeld thuis in hun rol.

De halfronde Ridderzaal weet Lerooy met één sculptuur tot de zijne te maken.

'Need in me' (2010) is eens te meer de verpersoonlijking van zijn filosofie, zijn werkwijze, zijn beeldend vermogen. Vanuit de gang zie je al de man die in zijn eigen (grote) hoofd leeft.

Anoniem, Chimère  & Félicien Rops, Pornocratès

Het meest bekende beeld van Félicien Rops is ongetwijfeld 'Pornocratès'.

Tot 13 mei 2018 loopt in het Museum Rops (Namen) een tentoonstelling rond de verschillende stadia van deze iconische prent. Wij gaan alvast een kijkje nemen en brengen binnenkort verlag uit in 'WATERSCHOENEN'. 

De wisselwerking met de bronzen 'Chimère' (Anoniem ca.1900) vlakbij de prent van Rops zorgt onmiskenbaar voor een extra dimensie.

In de volgende kamer onthouden we het subtiele 'Seduction of Destruction' (2014), waarin  doodgewone flessen, gouden asperges en de overwinning van het leven op de dood een rol spelen.

Nu wacht ons nog het appartement van Marie Peyrat, de 'Markiezin van Gaasbeek'.

In de rode kamer zet Thomas Lerooy de wereld van Marcel Duchamp op zijn kop. Hij haalt de 'Fountain' van Duchamp uit de conceptuele context en gebruikt het 'pissijn' als mal of sokkel voor zijn eigen sculptuur. Ik laat u het resultaat graag zelf ontdekken.

Met 'Le gandin ivre' en andere prenten evoceert Rops perfect de sfeer van het boudoir.

Marie Peyrat kan voortaan slapen in het gezelschap van Thomas Lerooy. De tekeningen rond haar bed kunnen wel eens voor minder zoete dromen zorgen, maar gezien haar speelse reputatie zal ze daar wellicht weinig last van hebben.

In het bad zal ze zich misschien iets minder op haar gemak voelen, vanwege die twee putti met hun kussende doodshoofden in het midden van de kamer (Thomas Lerooy, The Kiss, 2010).

Maar gelukkig is daar ook het speelse, stoute prentje 'Hypocrisie' van Rops.

U bent nog niet verloren gelopen in dit kasteel? Wees gerust, op tijd en stond ontmoet u een support die u het volgende gangetje of de volgende kamer toont. Vroeg of laat geraakt u weer buiten in de schitterende binnentuin.

Un(g) seul désir

Eindigen doen we graag met het motto van Marie Peyrat: 

Un seul désir.

Wij verlangen zeker nog naar een rondje Gaasbeek bij een volgend project. We hebben ook zin om het werk en het tentoonstellingsparcours van Thomas Lerooy verder te volgen. We kijken er bovendien naar uit om nog eens naar het Ropsmuseum in Namen te gaan. Tot slot hebben we veel 'goesting' om weer af en toe eens wat te schrijven over het rijke tentoonstellingsleven.

P.S.: Thomas Lerooy kwam reeds in 2014 aan bod in WATERSCHOENEN, naar aanleiding van tentoonstellingen in 'Maison Particulière' (Brussel).

Als gastkunstenaar in 'Gemoedstoestanden' (3 februari 2014)

In 'Weerklank(en) (5 mei 2014)

*

www.thomaslerooy.com

www.rodolphejanssen.com/artist/thomas-lerooy/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Félicien_Rops

www.museerops.be/?l=nl

Voor alle info inzake duur, openingsuren, toegangstickets,...

Praktische info over de tentoonstelling

Voor meer informatie over het Kasteel van Gaasbeek www.kasteelvangaasbeek.be


© Art Spotter / Waterschoenen