WATERSCHOENEN

vrijdag 16 augustus 2013

De Witte Muur # 5: Julie Tavernier en Sofie Vrolix in Sphinx Café (Gent)

Isabel Devos van Cinema Sphinx en het gelijknamige café aan de Gentse Sint-Michielshelling, vlakbij de Korenmarkt, is zelf fotografe én artistiek geëngageerd.

Vorig jaar nam zij het initiatief om in het Sphinxcafé een (witte) muur ter beschikking te stellen van beeldende kunstenaars, omdat ze vond dat de beleving van cinema ook na de vertoning verder moet leven.
'De witte muur' is inmiddels aan de vijfde editie toe.

Tot 29 september 2013 zijn twee illustratrices te gast: Julie TAVERNIER (°1980) en Sofie VROLIX (°1991).

(meer info via hun persoonlijke website)

Isabel Devos kent Julie Tavernier van de projecten die ze samen voor jeugdtheater 'De Kopergieterij' vorm gaven. Toen ze haar vroeg om hier tentoon te stellen, suggereerde Julie op haar beurt om ook Sofie Vrolix in het project te betrekken.

Sofie Vrolix is laatstejaarsstudente in het Antwerpse Sint-Lucas (illustratieve vormgeving) en is dit jaar als stagiaire bij Julie aan de slag. Samen werken ze aan de illustraties voor een nieuw jeugdboek van Mieke Versyp. Ook de huidige tentoonstelling kadert in dit stageproject.

In deze tentoonstelling hebben ze hun werken kriskras, maar niet gratuit, door elkaar gehangen. De grote werken op doek zijn van Julie Tavernier. Ze werkt hier in een mix van materialen en technieken: collages op basis van oude foto's worden op de drager gekleefd en via beschildering verder in het totaalbeeld geïncorporeerd.

Het jongetje links boven op de groene muur (foto onder), op een oude wandkaart uit een school of de 'engelachtige' jongen op de witte muur rechts onderaan (zie laatste foto) en uiteraard ook de 'expansieve' dame met de zwart-witte jurk op de zwarte muur rechts achter de toog slingeren je heen en weer in de beeldende wereld van deze kunstenares.

Op de smalle grijze muur gaat haar wit-grijze 'bruid' met stoel een voorzichtige (wat afzijdige) dialoog aan met het 'gekooide' kind van Sofie Vrolix.

Ook in haar grafisch werk speelt collage een grote rol.

De kleine werken van beide dames ontplooien zich als waardige medestanders op de verschillende muren. Hoewel grijs, wit en zwart de hoofdtonen zijn en de onderwerpen meestal duiden op een, zo niet eenzame, dan toch solitaire menselijke aanwezigheid, straat dit ensemble een zeer grote warmte uit.

Dat is ongetwijfeld het resultaat van een meer dan behoorlijke portie stielkennis, gekoppeld aan een stevige dosis menselijke betrokkenheid.

Wat mij betreft mogen ze hun samenwerking nog wel even verderzetten.

De uitgangsidee van 'De Witte Muur' is in deze tentoonstelling ruim overschreden.

De witte, de grijze, de groene en de zwarte muur verdienen ruimschoots uw aandacht en creëren een soort cocon waarin het aangenaam toeven is.

Om te weten wie welke werken gemaakt heeft, zal het plannetje ter plekke gemakkelijk uitsluitsel brengen.

Sphinx Café

alle dagen vanaf 12 uur

tot 29 september 2012

Sint-Michielshelling 3

9000 GENT

Sphinx Cinema & Café

dinsdag 13 augustus 2013

Berlinde De Bruyckere in het Belgisch Paviljoen (Venetië)

Wie werk van Berlinde DE BRUYCKERE (°1964) dichter bij huis wil zien, kan nog steeds in WATOU terecht. In de verduisterde bovenzaal van het voormalige gemeentehuis voert ze een dialoog met Peter Verhelst (beeld versus woord).

In het Belgisch paviljoen in Venetië is de duisternis nog veel intenser en zorgt de (horizontale) monumentaliteit van het werk voor een immense spanning met de ruimte waarin het zich bevindt. Ook hier is de dialoog tussen beeld en woord een bepalende factor, gezien de inspirerende, 'afstands-relatie' met de schrijver J.M. Coetzee gedurende het hele werkproces.

Exact 10 jaar geleden zag ik Berlinde De Bruyckere in de centrale tentoonstelling van de 50ste biënnale in de Giardini opduiken met één van haar 'paarden' en 'Hanne' (2003), de vrouw die zich probeert te verschuilen in haar lange haren ... beelden die op mijn netvlies bleven plakken.

Belgisch paviljoen in de Giardini

Nu vertegenwoordigt ze dus met 'Kreupelhout - Cripplewood' de Vlaamse Gemeenschap in Venetië. In deze merkwaardige presentatie etaleert ze haar hele artistieke vocabularium en grammatica.

Een galeriste die we in Venetië ontmoetten, noemde het met veel respect de (voorlopige) bekroning van 25 jaar artistieke volharding.

De Bruyckere pakt hier niet uit met expliciet menselijke figuren of paarden, maar met een monumentale olm ... en nee, niet de echte boom, maar een aaneenschakeling van afgietsels in was (haar geliefkoosde materie). Toch blijkt de menselijke aanwezigheid prominent in de 'menselijke', gekleurde wassen 'huid' van de objecten.

De monumentale 'takkenbos' ligt als kreupelhout samengebonden met kleurrijke doeken en wordt zorgzaam, beschermend ondersteund met kussens.

Berlinde De Bruyckere, Kreupelhout - Cripplewood, 2012 - 2013

Het werk van Berlinde De Bruyckere is geen vrolijke kunst. Ze kruipt quasi letterlijk onder de huid van haar onderwerpen. Ze beschouwt haar artistieke activiteiten telkens weer als een opdracht, die ze in overleg met haar team van medewerkers met uiterste zorg en precisie ten uitvoer brengt.

Toen ze in september 2012 de opdracht voor Venetië toegewezen kreeg, zag ze zich verplicht haar gebruikelijke team tijdelijk flink uit te breiden om een en ander tijdig gerealiseerd te krijgen.

De keuze voor de Zuidafrikaanse, maar in Australië wonende schrijver en Nobelprijswinnaar J.M. COETZEE als curator voor dit project, was vanuit haar standpunt geenszins onverwacht, gezien hun wederzijdse bewondering voor elkaars werk en de inhoudelijke parallellen.

Vorig jaar werkten ze samen aan een project voor het literaire tijdschift DW B (Dietsche Warande & Belfort). Onder de titel 'We are all Flesh' is dit nu ook als boek beschikbaar in een dialoog tussen fragmenten uit haar beeldend werk en zijn teksten.

Het ongewone curatorschap van Coetzee vertaalt zich in een tekst van hem, naast berichten en beschijvingen over en weer tussen beide kunstenaars. Zij 'cirkelden' met woorden rond het beeld dat gaandeweg ontstond. De neerslag van deze geprekken staat in de begeleidende catalogus.

Co-curator Philippe VAN CAUTEREN, directeur van het S.M.A.K., volgde de evolutie in het atelier en de installatie ter plaatse in Venetië letterlijk als bevoorrechte getuige.

Berlinde De Bruyckere, Kreupelhout - Cripplewood, 2012 - 2013

Berlinde De Bruyckere heeft de behoefte om de ruimte waar haar werk moet komen, te voelen of te ervaren. Dus bracht ze diverse bezoeken aan Venetië en het Belgisch paviljoen.

Bovendien wilde ze in de stad peilen naar de figuur van Sint-Sebastiaan, de heilige die immuun bleek voor de steeds terugkerende Zwarte Dood (de pest).

Gebonden aan een boom en met pijlen doorzeefd, overleefde hij alle beproevingen.

De Bruyckere incorporeerde deze figuur en gedachte in haar liggende, gekwetste boom. Sint-Sebastiaan is één geworden met de boom, die met kussens en dekens ondersteund wordt.

In de duisternis van het paviljoen wordt de toeschouwer 'verplicht' om stil te staan bij de enorme liggende sculptuur en de thematiek beetje bij beetje te laten doordringen.

Dit is geen plek voor de snelle toerist die de Venetiaanse zon op de zogenaamde 'highlights' van de stad wil zien, maar voor de echte meerwaardezoeker die bereid is om de duistere, vertragende achtergrond in dit paviljoen een rol te laten spelen in de zoektocht naar intieme, troostende schoonheid.

Geen nood voor wie toch niet meer in Venetië geraakt... in 2014 wordt 'Kreupelhout - Cripplewood' in het S.M.A.K. gepresenteerd.

Wij houden u op de hoogte !

J.M. Coetzee © Basso Cannarsa

"I have long admired the work of Berlinde De Bruyckere. More importantly, I have been touched (aangeraak) by her work in ways that are often obscure to me. I would not wish it otherwise. Her sculptures explore life and death - death in life, life in death, life before life, death before death - in the most intimate and most disturbing way. They bring illumination, but the illumination is as dark as it is profound.

It was an important affirmation for me when I learned, a few years ago, that Berlinde had been similarly touched by my work, and had found echos in it of what she was doing.

Since that date she and I have collaborated to bring out a book, Allen Vlees, consisting of images of hers and texts of mine.

The exhibit at the Venice Biennale will, of course, consist of Berlinde's work. My role as a curator will be to discuss plans and projects with her, and, if the gods are on our side, to guide and be guided by her in her explorations."

J.M. Coetzee

January 25, 2013

Philippe Van Cauteren © Anna Drijbooms

Tot 24 november 2013, elke dag (behalve maandag) van 10 tot 18 uur

zondag 11 augustus 2013

Lara Almarcegui in het Spaans paviljoen (Venetië)

Wie het Spaans paviljoen in de Giardini binnengaat wordt al snel gegrepen door de enormiteit van een berg baksteenpuin die vanuit de centrale ruimte zijn weg zoekt naar de zijgangen. Ook een ondefinieerbare geur heeft je meteen te pakken. In de zijgangen liggen kleinere bergen beton, cement, glas, staal, houtsnippers.

De Spaanse Lara ALMARCEGUI (°1972, Zaragoza) woont en werkt in Rotterdam en was vorig jaar met een gelijkaardig project te gast tijdens 'Track' in Gent, waar ze op een braakliggend terrein langs de Gasmeterlaan een betonberg liet storten naast het kantoorgebouw van de Dienst Feestelijkheden van de stad Gent (volgens een exacte berekening van de hoeveelheid beton in dat gebouw). Zoals bij al haar andere acties was dit uiteraard geen vrijblijvend gebaar, maar een uiting van haar artistieke 'archeologie van het heden'.

Spaans paviljoen in de Giardini

Net als in Gent berekende ze ook in Venetië de hoeveelheden van de verschillende materialen waaruit het Spaanse paviljoen gebouwd is. Zo wil ze een idee geven van de toestand van het gebouw voor het bouwen en na de eventuele afbraak, met andere woorden van de elementen of ingrediënten waaruit het samengesteld is.

Al die bergen en bergjes met verschillende materialen geven je de indruk dat je in een soort afvalsorteercentrum beland bent. Achter de poëtische kracht die je hier omarmt, schuilt ook een koele, bijna wetenschappelijke benadering van het onderwerp. Bovendien legt de kunstenares hier ontegensprekelijk de link met een specifieke plaatselijke toestand: het verlaten eiland Sacca San Mattia, een 'afvaleiland' als deel van Murano.

Lara Almarcegui @ Spaans paviloen Venetië 2013 (detail)

Daarmee presenteert Lara Almarcegui een tweede, minder opvallend deel van de tentoonstelling. Via een trapje naar boven komen we in een kleine projectiezaal. Daar toont ze een video over Sacca San Mattia, gelegen aan de noordkant van Murano en quasi geheel opgebouwd uit bouwpuin van Venetië en restafval van de glasindustrie op Murano.

Het gebied wacht nu op ingebruikname. Talloze ideeën van stadsplanners liggen ter tafel, maar de toekomst zal uitwijzen wat hiermee gebeurt.

In het proces van jarenlang puinstorten schuilt ook een (universeel) verhaal van vervuiling, illegale activiteiten, corruptie,...

De hele geschiedenis is door Lara Almarcegui voorgesteld in een sober boekje dat je zomaar uit de tentoonstelling kan meennemen.

Lara Almarcegui @ Spaans paviljoen Venetië, 2013 (detail)

Voor deze kunstenares zijn 'wastelands', vergeten en verlaten sites, haar geliefkoosd werkterrein en inspiratiebron. Het zijn de plaatsen waar architecten en stadsplanners nog geen kansen tot 'ontwikkeling' gekregen hebben, plekken die zich in een tussenstadium bevinden.

Het doet me ook denken aan wat ik architect-beeldhouwer Stijn Ank hoorde vertellen over de 'architectuur van de leegte'.

Het project in dit Spaans paviljoen laat je ook na je bezoek niet los, via de lectuur in 'A Guide to Sacca San Mattia, the Abandoned Island of Murano, Venice' en de visuele indrukken van de presentatie: indoor land-art.

Op weg naar de luchthaven over de lagune kom je langs Murano en het noordelijk deel 'Sacca San Mattia'

Lara Almarcegui @ Spaans paviljoen Venetië, 2013

Het Spaans paviljoen is het eerste dat je in de Giardini tegenkomt. Over een paar dagen nemen we U mee naar de onmiddellijke buren, België (Berlinde De Bruyckere) en Nederland (Mark Manders).

Te bezoeken tot 24 november 2013, elke dag, behalve maandag, van 10 tot 18 uur.

Een indrukwekkend project !

(zie ook de VIDEO met uitleg door de kunstenares)

vrijdag 9 augustus 2013

Baza(a)r Belg(i)ë in de Centrale for Contemporary Art (Brussel)

Nog tot eind september presenteert afscheidnemend kunstrecensent Claude Blondeel Baza(a)r Belg(i)ë, een selectie van 100 Belgische kunstwerken uit publieke en privécollecties in België. Een op en top Belgische tentoonstelling die zich niets aantrekt van taalgevoeligheden of andere communautaire grenzen. Integendeel. Blondeel kreeg carte blanche en maakte een typisch Belgische overzichtstentoonstelling van en met typisch Belgische kunstenaars en kunstwerken. Un peu de tout. Van James Ensor, Félicien Rops en Léon Spilliaert tot Fred Bervoets, Joëlle Tuerlinckx en Hans Op de Beeck. En Arno natuurlijk ook. Een ware Belgitude. Van Noord tot Zuid.

beeld uit de tentoonstelling, van links naar rechts:
Raoul De Keyzer, Kantlijnen hoek,1970
Pierre Alechinsky, Cobra de transmission, 1968
Jan Fabre, Bic-Dweilen, 1979-2000
© foto Veerle DS

"Het boek en de tentoonstelling kijken naar Brussel,

maar in één en dezelfde beweging naar Vlaanderen en Wallonië."

(Claude Blondeel)

Het bonte, eclectische museum van Claude Blondeel illustreert de vele ontmoetingen uit zijn carrière als journalist, zijn nieuwsgierigheid en zijn passie voor alles wat kunst en cultuur is. Un bazar bizarre. Maar stuk voor stuk kunstwerken met een verhaal. Zoals L'ambitieuse (1958) van Léo Dohmen, een regelrecht schandaal in de jaren zestig dat ook anno 2013 nog steeds voor opschudding zorgt en Fred Bervoets' Eenzaam café (1991), een uit de hand gelopen hommage aan Van Gogh. Bazar Belge/Bazaar België schetst een opmerkelijk overzicht van 100 jaar Belgische kunst. Een geschiedenis van rebellie en verzet, surrealisme en de nodige vulgariteiten. L'art merde, volgens Marcel Mariën.

"Le brol, c'est du brol, et l'art c'est de l'art."

(Wilchar)

Baza(a)r Belg(i)ë, het bouquet final van Claude Blondeel. Een aanstekelijke tentoonstelling die leest als een chanson des vieux amants (Jacques Brel).

Tentoonstelling Baza(a)r Belg(i)ë, nog tot en met 29 september in Centrale for Contemporary Art, Sint-Katelijneplein 44, 1000 Brussel (dinsdag tot zondag 10u30 tot 18u, op donderdag tot 22u) www.centrale-art.be

woensdag 7 augustus 2013

Portugal met Joana Vasconcelos op de Biënnale van Venetië

Aan de Riva dei Partigiani, vlakbij de vaporetto-halte 'Giardini' ligt een merkwaardige boot die dienst doet als nationaal paviljoen van Portugal.

Het is op zijn minst een verrassende, maar verre van onlogische keuze in deze 55ste ¨Venetiaanse Biënnale voor Beeldende Kunsten.

Trafaria Praia, het drijvend 'paviljoen' van Portugal

De 'Trafaria Praia' is oorspronkelijk een 'cacilheiro' of overzetboot die tot 2011 de verbinding maakte tussen Belém en het strand van Trafaria over de Taag bij Lissabon. De link met het Venetiaanse 'openbaar vervoer' is overduidelijk.

Maar uiteraard zijn er ook historische vergelijkingspunten tussen Venetië en Portugal.

Tijdens de middeleeuwen en de renaissance waren ze allebei hoofdrolspelers in de verkenning van de wereld en de samenhang tussen oost en west.

De cacilheiro en de vaporetto dienen vandaag nog als verbindende factor voor een leven op het water, dat zich binnen beperkte territoriale grenzen teruggetrokken heeft.

Dat Portugal op deze Biënnale met dit project op voortreffelijke wijze buiten de lijntjes kleurt en tegelijk een opmerkelijk paviljoen presenteert is te danken aan de Portugese kunstenares Joana VASCONCELOS (°1971), die samen met haar uitgebreid team medewerkers een weldoordacht en fantasierijk oeuvre realiseert.

De skyline van Lissabon in azulejos

Wie twee jaar geleden de Biënnale bezocht en in het Palazzo Grassi een deel van de collectie Pinault ging bekijken, kon onmogelijk aan de monumentale, kleurrijke installatie van Joana Vasconcelos in de enorme trappenhal ontsnappen. De titel 'Contaminação' loog er niet om.

In de buik van het schip heeft Vasconcelos een totaalinstallatie van wit en blauw haakwerk en minuscule lichtjes (LED) gemaakt. Het lijkt wel alsof je, zoals Alice in Wonderland 'down the rabbit hole' in een vreemde, blauwe, psychedelische wereld terecht komt. Ook de gedachte aan Jules Verne met zijn '20.000 mijlen onder zee' is in deze omgeving niet ver weg.

Maar voor je hier kan ronddwalen ben je uiteraard ook al geconfronteerd met de buitenkant van het schip, dat rondom bekleed is met een panorama (360°) in azulejos (beschilderde tegels) van het hedendaagse Lissabon, naar analogie met het beroemde paneel uit het begin van de 18de eeuw dat de situatie van de stad voor de verwoestende aardbeving van 1755 laat zien.

De droomwereld van Joana Vaconcelos in de buik van het schip

Het bovendek is ingericht als ontvangstruimte voor bezoekers en op bepaalde tijdstippen maakt de 'Trafaria Praia' een rondvaart (30') op de lagune tot Punta della Dogana en terug, terwijl de passagiers verwend worden met een natje en een droogje van Portugese bodem. De wijn uit de Alentejo kan ik u alvast aanbevelen.

Op die manier fungeert dit drijvend paviljoen als een soort Portugese ambassade, een eigen territorium op buitenlandse bodem. En wie zal het hen kwalijk nemen dat ze tegelijk (in deze moeilijke economische tijden) subtiel een stukje toeristische presentatie aan dit artistieke gebeuren toevoegen.

Een rondvaart met degustatie naar Punta de la Dogana en terug

Op de website www.vasconcelostrafariapraia.com krijgt u via 'making of' een fotografisch overzicht van de transformatie van cacilheiro tot Portugees paviljoen, van het strippen en opkalefateren, de artistieke en ambachtelijke bijdragen tot de uiteindelijke installatie bij de Giardini na een reis van zowat 20 dagen vanuit Lissabon.

Bekijk zeker ook de video (3'04") met Portugees commentaar door de kunstenares (wees gerust... met Engelse ondertitels).

Voor meer informatie over Joana Vasoncelos:

www.joanavasconcelos.com

De Trafaria Praia ligt op u te wachten...

elke dag van 10 tot 18 uur (behalve maandag)

Rondvaarten (30') om 12 en 17 uur op weekdagen

en extra om 15 uur op zaterdag en zondag

WATERSCHOENEN

Zoeken in deze blog